Hoofdpijn van kinderen

De hoofdpijn van kinderen en de kopzorgen van hun ouders

Inleiding

Is er eigenlijk wel een verschil tussen de hoofdpijn van kinderen en de hoofdpijn van volwassenen? Het antwoord luidt : "ja". Het verschil zit hem echter niet zozeer in die hoofdpijn maar in het feit dat kinderen met hoofdpijn ouders hebben en voor hen is dit artikel bedoeld.

Sommige mensen zeggen dat ze niet weten wat hoofdpijn is en dat is fijn voor ze, maar verder heeft bijna iedereen "wel eens" hoofdpijn en weet wat hoofdpijn is. Maar als kinderen meer dan "wel eens" hoofdpijn hebben is er snel angst en onrust. Die reactie is heel begrijpelijk en invoelbaar. Dus ga je met je kind naar de dokter. En dan? Hoe gaat die dokter dan verder?

Want er zijn heel veel soorten hoofdpijn, hoofdpijn komt heel vaak voor, ook bij kinderen en veel vaker dan men denkt . Bovendien kunnen ook kinderen, verschillende soorten hoofdpijn hebben.


Neuroloog Pjotr Carbaat

Nu bestaan er gelukkig technieken en richtlijnen die dokters de weg wijzen in dit "hoofdpijn-doolhof". Via die weg kan op verantwoorde wijze de diagnose worden gesteld en op basis van die diagnose een behandeling worden gegeven. Die behandeling wordt niet ter plekke verzonnen maar is ook gebaseerd op richtlijnen en die richtlijnen zijn weer het gevolg van veel wetenschappelijk onderzoek en discussies met wetenschappers en artsen wereldwijd. Het is erg belangrijk dat ouders weten dat die weg er is en er op kunnen vertrouwen dat die weg ook wordt afgelegd!

Vaak hebben ze, voor de gang naar de dokter, natuurlijk zelf ook al nagedacht waarom hun kind hoofdpijn heeft, daar zijn ze ouders voor. Maar ze blijven ouders en geen dokters. Misschien hebben ze soms gelijk maar de koppeling hoofdpijn aan (vermoedelijke) oorzaak zonder eerst die hoofdpijn te benoemen, te diagnosticeren, is te kort door de bocht. En dat kan weer leiden tot overbodig onderzoek, geen of een verkeerde diagnose en verkeerde behandelingen.

Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling van dit artikel dat ouders na lezing zelf de hoofdpijn diagnose proberen te stellen, dat is een taak van de arts. In dit artikel zal worden uitgelegd hoe hoofdpijnspecialisten werken met de klacht hoofdpijn, hoe ze tot een diagnose komen en wanneer en waarom wel en wanneer en waarom niet verdere onderzoeken moeten plaatsvinden (meestal is dat een hersen-scan). Als logisch gevolg van dat traject volgt dan een behandeling of, liever gezegd, een behandelvoorstel.

Hoe stellen we de diagnose?

Al vele jaren vindt onderzoek naar hoofdpijn plaats, vanaf het laboratorium tot in de spreekkamer. Al die onderzoekers moeten wel dezelfde wetenschappelijke taal spreken anders wordt het niks. Om een voorbeeld te geven: als een wetenschapper in China onderzoek doet naar medicijnen tegen migraine moet het wel om dezelfde migraine gaan als de migraine die de huisarts in de Achterhoek (mooie plek overigens) op zijn spreekuur vaststelt. Sinds 1984 zijn er, inmiddels drie versies, verschenen van een boek waarin alle hoofdpijnen een naam hebben gekregen en vooral ook waarom ze die naam hebben gekregen. Dat boek heet de "International Classification of Headache Disorders", afgekort ICHD en vrij vertaald: "Internationaal vastgelegde Lijst van alle Hoofdpijnen". Dat boek wordt uitgegeven door en onder verantwoordelijkheid van een grote internationale groep van hoofdpijndeskundigen: de "International Headache Society" (IHS).

Het klinkt streng maar als men, van de onderzoeker in het laboratorium tot de arts in de spreekkamer zich daar niet aan houdt, doe je eigenlijk je werk niet goed. Maar de huisarts hoeft zich natuurlijk veel minder aan de details, de kleine lettertjes, te houden dan de wetenschapper die onderzoek doet met medicijnen, bv tegen migraine.

Hoe is die lijst samengesteld?

Men gaat er van uit dat hoofdpijn geen klacht is maar ůf een typische hoofdpijnziekte, bv spanningshoofdpijn of migraine, ůf een symptoom van een andere ziekte die hoofdpijn veroorzaakt bv verkoudheid of een hersenschudding. Hoofdpijnen die door een andere ziekte worden veroorzaakt heten secundaire hoofdpijnen.

Primaire hoofdpijnen zijn typische hoofdpijnziekten. Ze zijn "typisch" omdat de symptomen per hoofdpijnziekte heel kenmerkend zijn voor die ene hoofdpijnziekte en vanwege hun symptomen heel goed te onderscheiden zijn van een andere "typische" hoofdpijnziekte. Al die verschillende hoofdpijnziekten zijn heel duidelijk beschreven in die hoofdpijnlijst.

De bekendste en meest voorkomende primaire hoofdpijnen, ook bij kinderen, zijn migraine en spanningshoofdpijn. Als de patiŽnt zijn of haar hoofdpijn beschrijft en die beschrijving komt overeen met de beschrijving van een hoofdpijnziekte in die lijst is de diagnose feitelijk rond en is geen verder onderzoek bv een hersenscan meer nodig. Dat moet je als ouder wel heel goed uitgelegd krijgen want elke ouder zal de neiging hebben om te vragen "of en waarom de dokter het wel zeker weet dat het bv migraine of spanningshoofdpijn is en niet wat anders.

Primaire hoofdpijnen zijn hoofdpijnziekten waarvan de oorzaak helaas (nog) niet kennen. Wereldwijd en zeker ook in Nederland vindt veel onderzoek plaats naar de oorzaak van hoofdpijnziekten. Het valt buiten het bestek van dit artikel om de lezer daar uitgebreid inhoudelijk over te informeren maar laat duidelijk zijn dat de hoofdpijnwereld niet stil zit.

Het heeft dus geen zin om als ouder of met de dokter in de spreekkamer naar de "oorzaak" van migraine of spanningshoofdpijn te zoeken. Iets heel anders dan zoeken naar oorzaken is zoeken naar triggers, aanleidingen of uitlokmomenten etc. Een trigger is iets heel anders dan een oorzaak, we komen daar later op terug.

Omdat secundaire hoofdpijnen geen aparte hoofdpijnziekten zijn maar een onderdeel van een andere ziekte moet bij verdenking op een secundaire hoofdpijn natuurlijk wel naar die ziekten worden gezocht . Dokters die het systeem kennen en gebruiken weten heel goed hoe ze onderscheid kunnen en moeten maken tussen primaire en secundaire hoofdpijnen. Daarmee wordt voorkomen dat in het wilde weg allerlei en dus meestal onnodig onderzoek op kinderen met hoofdpijn wordt losgelaten. Veel onderzoek doen uit veiligheidsoverwegingen, om maar zeker te zijn van ... dat het niet... etc. is vaak een begrijpelijke wens van ouders, maar met deze uitleg wordt het misschien gemakkelijker om te accepteren waarom dokters iets wel en soms juist iets niet doen.

Omdat u als ouder deze techniek niet hoeft toe te passen besparen we u verdere details want het zit iets ingewikkelder in elkaar dan hier staat. En het systeem werkt. Voorwaarden zijn dat de arts het systeem kent en toepast en de patiŽnt een duidelijk verhaal kan vertellen en daar ook de gelegenheid voor krijgt.

En als die patiŽnt nu een patiŽntje is? Nou, dan kan het ook werken. Ook hele jonge kinderen, zo leert de ervaring, kunnen heel goed vertellen wat ze voelen mits ze je op de goede manier de juiste vragen stelt. Daarna mogen de ouders hun versie geven en komen feiten en getallen boven water maar inmiddels weet je als arts dan al wel hoe het kind het zelf heeft beleefd. Kinderen kunnen ook heel goed hun hoofdpijn tekenen en uit onderzoek is gebleken dat dat helpt bij het stellen van de juiste diagnose.

Samengevat is het zeer goed luisterend, systematisch in kaart brengen van het verhaal van de patiŽnt de sleutel tot het stellen van de juiste diagnose. De hierboven genoemde zaken worden daarbij als het fundament van ons diagnostisch denken gebruikt.

De spanningshoofdpijn en migraine van kinderen

Het heeft geen zin om alle mogelijke ziekten waarbij hoofdpijn voorkomt of kan voorkomen hier te bespreken, dat is "voer voor dokters". Het gaat nu om de twee meest voorkomende primaire hoofdpijnen nl spanningshoofdpijn en migraine.

Tussen spanningshoofdpijn bestaan geen, tussen migraine bij kinderen en bij volwassenen bestaan wťl verschillen. Spanningshoofdpijn is een drukkende of klemmende of zeurende pijn of gevoel in het hele hoofd. Kloppende pijn of pijn in ťťn hoofdhelft is nooit spanningshoofdpijn!! Bij spanningshoofdpijn kun je soms een beetje, echt een beetje en niet meer dan dat, misselijk of licht overgevoelig zijn. Zuivere spanningshoofdpijn bij kinderen komt niet zo heel veel voor. Spanningshoofdpijn kan af en toe optreden maar meestal hebben de kinderen er dagen tot weken wel en dan weer een tijd geen last of ze hebben het altijd!

Het woord spanningshoofdpijn is een ongelukkige term. Het woord "spanning" suggereert dat de oorzaak iets met spanning heeft te maken zoals we vroeger dachten.

Spanningen van wat dan ook dus door stress of van spieren, kunnen hooguit als trigger werken maar zijn per definitie niet de oorzaak van echte spanningshoofdpijn, anders zou spanningshoofdpijn geen primaire hoofdpijn zijn. Het woord "spanning" geeft tegenwoordig weer hoe die hoofdpijn wordt gevoeld, nl als een gevoel dat drukt of spant en dat heeft dus niks met de oorzaak te maken. Maar als iets wordt gevoeld als druk of spanning is het logisch dat de kinderen vaak naar de fysiotherapeut of manuele therapeut worden verwezen. Vrijwel alle kinderen met spierspanningshoofdpijn hebben normale, gezonde spieren, nekken en ruggen. Toch krijgen veel kinderen fysiotherapie Als op die manier vooronderstelde triggers worden behandeld van spanningshoofdpijn en die trigger niet wordt verkocht als oorzaak kunnen we het om pragmatische redenen wel met die therapie eens zijn.

Manuele therapie ontraden wij omdat daar zeker geen sprake is van "baat het niet dan schaadt het ook niet". Wij hebben die schade wel gezien (bv herseninfarcten door beschadiging van bloedvaten), ook al zijn deze complicaties zeldzaam.

Psychische spanningen en evidente stress waardoor dan ook dienen te worden behandeld en niet alleen omdat er ook hoofdpijn is. De diagnose spanningshoofdpijn stellen bij kinderen en automatisch uit te gaan van stress is de omgekeerde wereld. Migraine "Je hebt migraine en je krijgt migraine aanvallen". Migraine is voor ongeveer de helft erfelijk bepaald, het zit in je genen en die heb je al vanaf de geboorte. Waarom de een als jong kind al migraine krijgt en de ander pas boven de twintig weten we niet net zoals we niet weten waarom de een twee aanvallen in het jaar heeft en de ander twee per week. Hoe, wat en wie maakt die genen wakker?? Is er een soort wekker in het hoofd die afgaat door een "trigger"?

Meestal komt migraine in aanvallen die gemiddeld een tot twee dagen duren. Bij kinderen zijn ze vaak veel korter bv een paar uur of zelfs maar een half uur. De pijn is vaak kloppend. Maar net zo goed zeggen de kinderen dat het steekt of drukt of ze weten het gewoon niet. Vaker dan bij volwassenen zit de pijn in het hele hoofd . Je kan merken dat ze licht en geluid niet goed kunnen verdragen, ze zijn misselijk en of ze spugen. Ze hebben geen zin in eten, eigenlijk hebben ze nergens zin in en trekken zich terug om, als het meezit, inderdaad soms al na een half uur weer wonderbaarlijk bij de wereld te komen. Het zal niet de eerste keer zijn dat eerst aan aanstellerij wordt gedacht en hebben ouders spijt als ze later de werkelijke reden, nl een migraine aanval als diagnose horen.

Ook bij kinderen komen auraís voor. Auraís zijn hele bijzondere verschijnselen die optreden vůůrdat de hoofdpijn begint, soms samen met de hoofdpijn beginnen of optreden zonder hoofdpijn. De meeste auraís duren tenminste een aantal minuten (dus veel langer dan seconden) maar bijna nooit langer dan een uur; 22 minuten wordt wel als gemiddelde genoemd. Er bestaan allerlei soorten auraís. De bekendste auraís hebben met het zien te maken: delen van het blikveld vallen weg en of kinderen zien sterretjes, lichten of flikkeringen. Jonge kinderen kunnen auraís moeilijk beschrijven of hebben het alleen over wazig zien. Je moet er vaak speciaal naar vragen. Ook tintelingen, problemen met praten (taal en spraak) en verlammingsverschijnselen komen voor (zie hierna). Auraís zijn niet gevaarlijk maar worden begrijpelijkerwijs vaak wel als "eng" ervaren.

Migraine kan zich uiten in duidelijk te onderscheiden aanvallen met een bekende duur. Maar er zijn ook veel kinderen met heel vaak, soms dagelijkse hoofdpijn met kenmerken, maar niet alle kenmerken, zoals ook bij een migraine aanval voorkomen. Het zit aan een kant of het bonkt, of ze kunnen niet tegen licht of geluid (veel meer dan bij spanningshoofdpijn). Men noemt dat migraineuze hoofdpijn omdat de symptomen veel kenmerken van migraine hebben en in ieder geval niet passen bij spanningshoofdpijn Tenslotte zijn er vloeiende overgangen en dat maakt het lastig voor de arts die er minder ervaring mee heeft.

Ongeveer 10 % van de kinderen heeft migraine en dat is veel meer dan gedacht wordt. Herkenbare migraine aanvallen kunnen al vanaf het 4e jaar optreden. Hoe vaak de aanvallen optreden is voor ieder kind weer anders. Het is logisch dat, om bij de ouders te beginnen, naarstig wordt gezocht naar de oorzaak van die aanvallen bij je kind. Waar in feite naar gezocht wordt zijn triggers, en al eerder gaven we aan dat oorzaak niet hetzelfde is als trigger.

De behandeling

Voorkomen is beter dan genezen! Maar hoe doe je dat dan als je niet weet wat je precies moet voorkůmen. De oorzaak van spanningshoofdpijn en migraine is immers niet bekend en wat betreft migraine waar genen voor ongeveer 50% een rol spelen is het al helemaal een probleem.

Een gezonde manier van leven geldt altijd en voor iedereen, het is geen specifieke anti-hoofdpijn maatregel. Bovendien bestaat er hier en daar best wel verschil van mening over wat "een gezonde manier van leven" inhoudt, nog los van het feit dat kinderen daar ook nog wel eens anders over denken dan hun ouders. Misschien moeten we wťl een uitzondering maken voor slaapproblemen want daarvan weten we dat een slechte slaaprust slecht is voor patientjes met hoofdpijn. Over de relatie tussen drank en spijs enerzijds en migraine anderzijds bestaan bijna net zoveel meningen als er dranken en spijzen zijn. Een wetenschappelijk onderbouwd advies kunnen wij helaas niet geven. Zeker is wel dat cafeÔne-houdende dranken en daarmee wordt vooral cola bedoeld bij overgebruik en bij plotseling stoppen of minderen migraine kunnen uitlokken. Maar ook dan moeten we niet overdrijven, bij twee glazen van die drank is er niets aan de hand.

Als we de oorzaak niet kunnen voorkomen kunnen we misschien wel de omstandigheden beÔnvloeden waardoor de hoofdpijn minder vaak of minder heftig optreedt. Je zou dus op zoek kunnen gaan naar triggers. Het wetenschappelijke bewijs van heel veel triggers waarvan stress de beroemdste en ook de beruchtste is blijkt tot nu toe niet of niet overtuigend bewezen. Veel ouders van kinderen met migraine zal dat wetenschappelijk bewijs een zorg zijn. Ze willen zelf actief meewerken aan "genezing" in plaats van afwachten wat er gaat komen.

Het aantonen dat een trigger echt een trigger is valt niet mee, er zijn veel psychologische valkuilen. Als men een trigger denkt gevonden te hebben en die trigger kan vermeden worden zonder dat de nadelen daarvan opwegen tegen vermeende voordelen is er niets op tegen om aan de slag te gaan. Maar het zoeken naar triggers die tevoren zijn bedacht als een mogelijke trigger is tot mislukken gedoemd.

Het hoofdpijndagboek wordt ten onrechte gebruikt in de "trigger jacht", dat levert heel veel nutteloze of schijninformatie op. Het hoofdpijndagboek is een hulpmiddel om in maat, getal en soort feitelijke informatie over hoofdpijn te geven. Als je als ouder denkt dat je kind niet goed ziet kan een bril nuttig zijn, brillen helpen niet tegen spanningshoofdpijn en migraine. Als je merkt dat je kind ergens allergisch voor is moet je maatregelen nemen maar migraine is nooit een uiting van een allergie dus je hoeft er ook niet speciaal naar op zoek te gaan!!

In het algemeen wordt bij de behandeling van migraine onderscheid gemaakt tussen behandeling zonder en met medicatie. Wat tot nu toe is gezegd valt onder de niet medicamenteuze behandeling. Een ander voorbeeld daarvan is fysiotherapie en manuele therapie inclusief varianten. We hebben over deze behandeling nog niet zo lang geleden en op verzoek van de beroepsgroep zelf hierover een artikel geschreven in hun vaktijdschrift. Kort samengevat vinden wij dat fysiotherapie niet moet en manuele therapie niet mag worden toegepast bij kinderen met migraine. Dat een behandeling zonder medicatie bij veel ouders de voorkeur heeft boven een behandeling met medicatie is logisch en moet gerespecteerd worden. Uit wat we daar tot nu toe over schreven zijn de kansen op succes echter heel beperkt.

Bij het voorschrijven van medicatie is het van groot belang dat eerlijk wordt gesproken over de kans op resultaat, dat afgesproken wordt wat dan wel en wat niet als een goed resultaat genoemd kan worden en wat dat allemaal gaat kosten d.w.z. wat de bijwerkingen zijn voor de jonge patiŽnt. De verwachtingen moeten wel realistisch zijn. Migraine is helaas niet altijd volledig en zonder bijwerkingen behandelbaar gebleken, dat moeten arts en ouders zich realiseren. Dat wil overigens niet zeggen dat dat wat ons betreft een reden is het dan maar verder bij de alternatieve geneeskunde te zoeken of zelfs daarmee te beginnen.

Bij de medicamenteuze behandeling van migraine moet onderscheid gemaakt worden tussen de behandeling van de aanvallen zelf en preventie d.w.z. dagelijks medicatie om aanvallen te voorkůmen.

Medicatie bij aanvallen moet snel worden ingenomen, dus niet wachten tot het hoogtepunt tenzij het beloop van de aanval volstrekt onvoorspelbaar is en vele aanvallen uiteindelijk geen echte aanvallen worden of licht verlopen. Aanvalsmedicijnen zijn aspirine, paracetamol en ibuprofen. Van deze middelen zijn allerlei varianten en combinaties in de handel en daarom denkt men soms een volstrekt nieuw migraine middel te gebruiken terwijl het oude wijn in nieuwe zakken is.

De zogenaamde triptanen zijn heel specifiek ontworpen als migraine aanvals-medicatie, er zijn er nu 7. Rizatriptan en sumatriptan (beter bekend als respectievelijk Maxalt en Imigran) zijn uitgebreid bij kinderen onderzocht en de resultaten bleken helaas mager. Bovendien komen alleen kinderen van 12 jaar en ouder in aanmerking. Desalniettemin kunnen wij uit eigen ervaring zeggen dat als de "gewone" middelen niet helpen er een hele goede reden is om een van deze triptanen te proberen.

Dagelijkse medicatie om aanvallen te voorkomen hebben alleen zin als er veel aanvallen per maand zijn van behoorlijke ernst en of de aanvalsmedicatie blijkt niet of onvoldoende te helpen. Men kan het beste uitgaan van het aantal migraine dagen per maand van voldoende ernst en niet van het aantal aanvallen. Daarbij moet rekening worden gehouden met het effect van de aanvalsmedicatie waarvan de gebruikte hoeveelheid overigens de norm (die weet uw dokter) niet mag overschrijden.

Middelen die bij kinderen, mede afhankelijk van de leeftijd, kunnen worden voorgeschreven zijn: bŤta-blokkers (de bekendste is propranolol), flunarizine (Sibelium), natrium valproaat (Depakine), topiramaat (Topamax) en pizotifeen (Sandomigran).

Ze hebben allemaal bijwerkingen die niet hoeven op te treden maar die bij het voorschrijven natuurlijk duidelijk moeten worden besproken. Het is logisch dat ouders bij het horen van een aantal van die bijwerkingen zullen schrikken, het is de taak van de voorschrijver om met die angst rekening te houden maar ook om te relativeren en de voordelen af te wegen tegen de nadelen.

Typisch iets van kinderen

Kinderen kunnen al vanaf de leeftijd van anderhalf aanvallen krijgen met hele bijzondere verschijnselen en waarbij hoofdpijn geen rol speelt. We denken dat er op een of andere duistere wijze een relatie met migraine is. Veel van de kinderen krijgt later wel "gewone " migraine.

De symptomen zijn indrukwekkend en worden zeker bij de eerste aanval als "eng" en zelfs gevaarlijk ervaren.

  • Aanvallen waarbij het hoofdje van het kind plotseling scheef gaat staan, we noemen dat een torticollis. Ze zijn er ziek bij maar knappen na enkele minuten of uren weer helemaal op.
  • Aanvallen van heftig braken die uren tot dagen kunnen duren.
  • Aanvallen van heftige buikpijn (beter bekend als buikmigraine of abdominale migraine).
  • Aanvallen van enkele minuten tot uren durende draaiduizeligheid en malaise.
  • U kent ongetwijfeld het boek "Alice in Wonderland" van de schrijver Lewis Caroll. Als kinderen zichzelf, anderen of hun omgeving anders waarnemen dan in werkelijkheid het geval is noemen we dat het syndroom van Alice in Wonderland. Bij die veranderde waarneming kunnen zien, horen, tast en gevoel betrokken zijn. Hoofdpijn hoeft niet op te treden.
  • Aanvallen waarbij ernstige meestal halfzijdige verlammingen optreden (hemiplegische migraine). Deze aandoening komt vaak familiair voor. Er zijn heel veel kinderziekten met braken en buikpijn. Duizeligheid is een zeldzame klacht bij kinderen en een scheef hoofd wijst meestal op grote narigheid. Verlammingen bij kinderen zijn gelukkig relatief zeldzaam. De diagnose "migraine-variant"mag dan ook pas na een aantal aanvallen worden gesteld en nadat onderzoeken geen andere ziekte als oorzaak hebben aangetoond. Dan blijven ze eng maar ze zijn met uitzondering van de laatstgenoemde niet gevaarlijk gebleken.
  • Nawoord

    Migraine en spanningshoofdpijn komen bij kinderen vaak voor en de nauwkeurige diagnostiek en adequate behandeling zijn van groot belang om het kind zoveel mogelijk narigheid nu en in de toekomst te besparen. De WHO heeft migraine op de 7de plaats van ernstige ziekten geplaatst, niet zozeer omdat de hoofdpijn zo ondragelijk is maar misschien nog meer omdat het zo kan ingrijpen in het dagelijks leven van de betrokkene, wat misschien nog meer geldt voor diegene die aan het begin van hun leven staan, kinderen. Hun levensvreugde, opleidingskansen, toekomstige carriŤremogelijkheden kunnen door deze aandoeningen ernstig geschaad worden en hun een achterstand ten opzichte van hun leeftijdsgenoten bezorgen. Dit legt een zware verantwoordelijkheid bij de behandelaren om zo vroeg en zo goed mogelijk bij deze patiŽnten te handelen. Auteurs: Pjotr Carbaat en Emile Couturier, neurologen Amsterdam, 30 december 2015

    Klik hier om dit artikel uit te printen

(Advertentie)

Print deze pagina uit Print deze pagina
Voeg Levenmetmigraine.nl toe aan je favorieten! Favorieten
Hoofdpijn van kinderen

De hoofdpijn van kinderen en de kopzorgen van hun ouders.

Is er eigenlijk wel een verschil tussen de hoofdpijn van kinderen en de hoofdpijn van volwassenen?

Het antwoord luidt : Ja.

Een interessant artikel van onze eigen redacteur neuroloog Pjotr Carbaat

Lees hier het hele artikel

INTERVIEW

Hoofdpijn is ťťn van de meest voorkomende medische klachten op de wereld. Er zijn hoofdpijnen die bijna niet te verdragen zijn en dagen aanhouden zoals migraine of cluster hoofdpijn. Deze gevallen kunnen terecht bij de hoofpijnpolikliniek van het Antonius Ziekenhuis in Sneek. Een gesprek met neuroloog Reinder Holscher.

Lees het interview

Nieuwe aanpak migraine

Een derde van de Nederlanders met migraine krijgt niet de behandeling die nodig is. Terwijl de behandeling en medicijnen er wel zijn. Migraine wordt nog niet voldoende erkend als een ziekte volgens neuroloog Eekers.

Lees het artikel (PDF)

Advertentie