Menstruele cyclus en migraine

"Menstruele cyclus en migraine"

Interview over migraine en de invloed van de menstruatie daarop

Interview met neuroloog Dr. E.C.M. Couturier, verbonden aan het Medisch Centrum Boerhaave te Amsterdam. Afgenomen voor www.levenmetmigraine.nl in oktober 2009.

De wereld van de migraine-patiŽnten is de laatste dertig jaar totaal veranderd. Deed men migraine vroeger nogal eens af als aanstellerij of hysterie, tegenwoordig wordt de ziekte zeer serieus genomen. Mensen die last hebben van migraine, doen er goed aan naar hun huisarts te gaan. De huisarts zelf kan de migraine in veel gevallen goed behandelen, maar er is ook een mogelijkheid om door te verwijzen naar de specialisten op dit gebied. Er zijn nu een kleine 30 hoofdpijncentra in heel Nederland, waar u uitstekend terecht kunt voor een deskundige behandeling. MediStart praat met een neuroloog die in een van deze centra werkt, neuroloog dr. Couturier. Voor een overzicht van de verschillende hoofdpijncentra klikt u hier.


Klik hier om dit interview uit te printen


Dr. Couturier
Dr. Couturier, wat bracht u ertoe om neuroloog te worden?

Als jongeman van 11 Š 12 jaar wilde ik al zenuwarts/psychiater worden. Later als co-assistent aan het eind van je studie geneeskunde, wil je alles wel worden wat zich aandient. Elke richting heeft zijn interessante kanten. Na afronding van mijn artsenstudie wilde ik toch weer de kant van mijn jeugdige voorkeur uit. Nu als neuroloog heb ik ook veel met psychologie van doen. Het is bij mijn kant van de neurologie erg belangrijk om goed om te gaan met de patiŽnt. Het contact met de patiŽnt is vaak heel intensief. Uiteindelijk heb ik dus mijn jeugddroom gevolgd. Nu ben ik neuroloog met een bijzondere interesse voor het hoofdpijndeel.

Vroeger werd hoofdpijn of migraine nauwelijks serieus genomen, en nu heeft het een belangrijke plek in de neurologie. Op een internationaal congres waren toen een paar honderd collegaís aanwezig, nu zijn het er iedere keer duizenden.

Aan het eind van mijn opleiding kreeg ik het advies om in Londen te gaan werken in de beroemde migrainekliniek Princess Margaret. Daar werd toen al heel veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van migraine. Men probeerde uit te zoeken wat er tijdens een migraineaanval precies gebeurdt in de hersenen. Daar heb ik mijn expertise opgebouwd.

Migraine, hoofdpijn, clusterhoofdpijn is een ontzettend groot gebied. Er zijn wel een miljoen Nederlanders die af en toe of regelmatig aan migraine lijden. Vrouwen hebben er drie tot vier keer vaker last van dan mannen.

Is er een verband tussen migraine en de menstruatie?

Ja, heel duidelijk. Migraine komt vooral vaak voor gedurende de laatste paar dagen van de cyclus, dus vlak voor de menstruatie. Migraine heeft daardoor een duidelijke leeftijdscurve. Tot de pubertijd komt het bij jongens en meisjes even vaak voor en na de menopauze is het voor mannen en vrouwen ook weer ongeveer gelijk. Tijdens de overgang kan het overigens tijdelijk erger worden. Tijdens de zwangerschap verdwijnt de migraine weer vaak.

Welke rol speelt erfelijkheid bij migraine?

Vaak is migraine familiair, het gaat van moeder op dochter en men berust er in. Er is toch niets aan te doen, denkt men. Zo gaan er alleen al in Nederland miljoenen dagen verloren door deze aandoening.

In Leiden is er onder leiding van Prof. Ferrari veel onderzoek gedaan naar families met migraine. Het is nu nog moeilijk om daar voor de behandeling echt voordeel uit te halen maar dat gaat in de toekomst zeker wel gebeuren.

Is migraine toch niet ook vaak psychisch?

Je ziet bij MRI-scans van de hersenen bij migrainepatiŽnten echt bepaalde afwijkende beelden. De betekenis hiervan is nog niet helemaal duidelijk, maar er wordt wel degelijk bepaalde schade aangericht. Het probleem ligt echt in de hersenen. Het is zeker geen hysterie of een ander psychologisch probleem, wat men vroeger nogal eens wilde denken.

Wat is de rol van de hormonen bij migraine?

Het is duidelijk dat migraine met hormoonspiegels te maken heeft. Daar is voldoende onderzoek naar gedaan. Het gaat kennelijk vooral om de snelle verlaging van de oestrogeenspiegels aan het eind van de cyclus van de vrouw. Dat roept vaak een aanval op. Dat noem je dus menstruele migraine.

Het fenomeen van het plotseling wegvallen van stoffen waar het lichaam aan gewend is beperkt zich niet alleen tot hormonen. Dat kan ook een pijnstiller zijn die je lang geslikt hebt en die je plotseling stopt of als je de hele week veel koffie drinkt en in het weekend hiermee opeens stopt, dat kunnen allemaal triggers zijn van een migraineaanval. Dit alles natuurlijk alleen als je aanleg hebt voor migraine.

Wat heeft de rol van hormonen voor consequenties voor de behandeling?

De menstruele migraine lijkt langer te duren dan de Ďgewoneí migraine. Maar in principe behandel je deze vorm van migraine toch net als een gewone migraine. Als het kan met behulp van een pijnstiller en iets tegen misselijkheid. Als het ernstiger is, kun je een triptaan gebruiken. Daar zijn er nu zeven van beschikbaar en ze doen allemaal wel wat bij deze kwaal. Soms werkt een kortwerkende triptaan te kort om een dergelijk langdurende aanval te behandelen. Dus dan moet je er meer van geven, of je schrijft een langwerkend triptaan voor. Er zijn protocollen die uitgaan van een soort profylaxe. Je geeft dan de laatste drie of vier dagen van de cyclus al ter voorkoming van een aanval een sterk werkend middel uit de klasse van de triptanen. Dat doe je dan vijf of zes dagen.

Hoe zit het met vrouwen die de pil slikken?

In de pil zitten onder andere oestrogenen. Bij circa de helft van deze vrouwen verandert bij het doorslikken van de pil niets of vrijwel niets wat betreft de aanvallen van migraine rond de menstruatie. Een kwart vertoont duidelijk een verbetering en een kwart een verslechtering. Met andere woorden: soms kun je er vrouwen mee helpen door de pil te laten slikken, of er juist een poos mee te stoppen en ze bijvoorbeeld het spiraaltje te adviseren. Hierin zijn ook weer diverse mogelijkheden. Je doet dit pas als je alle andere mogelijkheden geprobeerd hebt.

Een andere mogelijkheid is om de pil niet drie weken te slikken, maar gewoon door te laten slikken, dus vier weken aan een stuk, dat voorkomt de plotselinge val van de hormoonspiegel. Maar lang niet ieder vrouw kan hier tegen. Het is dus steeds weer per individu zoeken naar de juiste aanpak.

Hoe zit het met vrouwen met een hele regelmatige cyclus?

Vrouwen met een hele regelmatige cyclus kun je helpen door een bepaald soort oestrogeenpleister te laten plakken aan het eind van de cyclus. Dat voorkomt dan het plotseling inzakken van de oestrogeenspiegel. Dan krijg je niet die extra prikkel om migraine te krijgen.

De cyclus bestaat uit 2 delen: het stukje vůůr de eisprong en het deel na de eisprong. Tien dagen na de eisprong komt de menstruatie. Het tweede stuk is heel precies. Het eerste kan soms een paar dagen verschillen. Als je nou precies de eisprong kunt meten (bijvoorbeeld door de temperatuurmethode) of door hormoonconcentraties te meten in de urine, dan weet je ook precies wanneer de menstruatie eraan komt en dus ook precies wanneer je moet beginnen met een profylactische behandeling.

Wat is de toekomst van de behandeling van migraine?

Het CGRP stofje. Dat is een belangrijk migraine stimulerend eiwit en dat kan binnen niet al te lange tijd geblokkeerd worden door nieuwe medicijnen. CGRP-antagonisten worden dat genoemd. Dat verwacht ik al over ca. 2 jaar.

---

Rotterdam, oktober 2009

Klik hier om dit interview uit te printen

(Advertentie)

Print deze pagina uit Print deze pagina
Voeg Levenmetmigraine.nl toe aan je favorieten! Favorieten
Hoofdpijn van kinderen

De hoofdpijn van kinderen en de kopzorgen van hun ouders.

Is er eigenlijk wel een verschil tussen de hoofdpijn van kinderen en de hoofdpijn van volwassenen?

Het antwoord luidt : Ja.

Een interessant artikel van onze eigen redacteur neuroloog Pjotr Carbaat

Lees hier het hele artikel

INTERVIEW

Hoofdpijn is ťťn van de meest voorkomende medische klachten op de wereld. Er zijn hoofdpijnen die bijna niet te verdragen zijn en dagen aanhouden zoals migraine of cluster hoofdpijn. Deze gevallen kunnen terecht bij de hoofpijnpolikliniek van het Antonius Ziekenhuis in Sneek. Een gesprek met neuroloog Reinder Holscher.

Lees het interview

Nieuwe aanpak migraine

Een derde van de Nederlanders met migraine krijgt niet de behandeling die nodig is. Terwijl de behandeling en medicijnen er wel zijn. Migraine wordt nog niet voldoende erkend als een ziekte volgens neuroloog Eekers.

Lees het artikel (PDF)

Advertentie